Tijdbalk Amersfoort - Gebruikersbijdragen [nl]

Laatste stadsbrouwerij "Het Klaverblad" afgebroken

2026-06-28T08:09:19Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=1894
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Bier
}}{{Rubrieken
|rubriek=Nijverh./industrie/diensten
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=Historische encyclopedie van Amersfoort
|pagina=blz. 335
}}
{{Bronnen
|bron=Zeven eeuwen Amersfoort
|pagina=blz. 49 en 50
}}

}}

(Locatie: Westsingel nrs. 1, 2 en 3, tegenover voormalige City/Corso bioscoop)

Amersfoort telde in 1602 nog 31 brouwerijen, in 1732 minder dan vijf. In 1755 bestaan er nog slechts twee en in 1768 nog maar een.

Zie voor de bioscopen, de hyperlink "Bioscopen in Amersfoort".

Op de pentekening van Rembrandt uit ca. 1649 met zicht op het Sprengel (origineel in het Louvre, onder Vue du canal dit Singel, à Amersfoort, province d'Utrecht INV 22896, Recto), staat aan de rechterzijde de brouwerij "Het Claverblad". Zie bij 1649.

De naam werd ook gespeld als Claverblad.

Voor foto's kies als zoekterm Westsingel of Klaverblad onder hyperlink "Beeldbank".

[[bestand:Rembrandt_tekening_Westsingel_1649_in_Louvre.jpg‎|768px|Tekening Rembrandt Westsingel 1649]]

Link(s):
* [http://www.archiefeemland.nl/collectie/fotos Beeldbank (Archief Eemland)]
* [http://www.cinemacontext.nl/ Bioscopen in Amersfoort]
* [https://www.archiefeemland.nl/hulp-bij-onderzoek/tips/historische-encyclopedie/s/sprengel Sprengel]

Eerste bioscooptheater geopend in `De Arend` Arnhemseweg 12

2026-06-28T07:43:03Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=24-01-1912
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Cultuur
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=Flehite. Historisch jaarboek voor Amersfoort en omstreken.
|pagina=p. 10, JB 2018; auteur Michelle Meuffels
}}{{Bronnen
|bron=Historische encyclopedie van Amersfoort
|pagina=p. 39
}}
}}
In 1912 betrof het een vaste bioscoop, waarbij een pand permanent werd ingericht voor het geven van filmvoorstellingen.

Dit in tegenstelling tot de eerste filmvoorstelling (met behulp van een verplaatsbare cinematograaf) op 24/12/1896 in Sociëteit Amicitia (Brongers).

Zie voor de geschiedenis van de bioscoopexploitatie in Amersfoort (1912-1937), Michelle Meuffels in Jaarboek Flehite 2018.

Links:
* [http://www.cinemacontext.nl/ Bioscopen in Amersfoort]

Eerste bioscoopvoorstelling in Amersfoort (in "Amicitia" en zaal "De Keizerskroon")

2026-06-28T07:42:13Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=24-12-1896
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Cultuur
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=Historische encyclopedie van Amersfoort
|pagina=blz. 335
}}{{Bronnen
|bron=Flehite. Historisch jaarboek voor Amersfoort en omstreken.
|pagina=p. 9, JB 2018; auteur Michelle Meuffels
}}
}}
De eerste bioscoopvoorstelling was in 1895 in Parijs.
Zoek voor foto's van Amersfoortse bioscopen, door onder hyperlink "Beeldbank" onder zoekterm de namen van de theaters en van "De Keizerskroon" in te vullen.

De namen van de theaters staan ook bij hyperlink "Bioscopen in Amersfoort".

Link(s):
* [http://www.cinemacontext.nl/ Bioscopen in Amersfoort]
* [http://www.archiefeemland.nl/collectie/fotos Beeldbank (Archief Eemland)]

33 Amersfoortse joden hebben nazikampen overleefd

2026-06-28T07:12:05Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|indicatie=na
|van=1945
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Joods leven
}}{{Rubrieken
|rubriek=Militair/belegering/oorlog
}}{{Rubrieken
|rubriek=Gezag/macht/overheid
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=Vermoedelijk op transport (De Joodsche Raadcartotheek als informatiesysteem)
}}{{Bronnen
|bron=Flehite. Historisch jaarboek voor Amersfoort en omstreken.
|pagina=blz. 92-117, JB 2023; auteur Jan H. Lodewijks. In Jaarboek 2024 (p. 157) zijn enkele correcties op het artikel opgenomen. Zie ook hieronder de correctie uit 2025 betreffende het aantal kampoverlevenden
}}{{Bronnen
|bron=Flehite. Historisch jaarboek voor Amersfoort en omstreken.
|pagina=blz. 84-111, JB 2019; auteur Jan H. Lodewijks
}}
}}
In Amersfoort waren 769 joodse inwoners door de gemeente geregistreerd op basis van de Duitse Verordening 6/41. De Joden werden daarbij (vanaf februari 1941 tot en met december 1944) geregistreerd met een letter- en nummerduiding:

J, zij die drie of meer Joodse grootouders hadden, de voljoden,

GI, met twee Joodse grootouders, de halfjoden en

GII, met één Joodse grootouder, de kwartjoden.

In die gemeentelijke registratie zijn handmatig (ambtelijk tijdens de oorlog) 25 wijzigingen en doorhalingen aangebracht. Zie voor de reden en de consequenties van deze mutaties, betreffende het aantal Joden en het aantal per categorie-aanduiding, het artikel in Jaarboek 2023.

Zie voor gedetailleerde kwantitatieve gegevens over en onderzoek naar alle Joden in Amersfoort (categorieën J, GI en GII) in de periode 1941-1945, de artikelen in de Jaarboeken 2019 en 2023. Het Jaarboek-artikel uit 2023 is een vervolg/bijstelling van de bijlage uit het Jaarboek-artikel uit 2019.

In het Jaarboek-artikel van 2023 worden de namen, het kamp van bevrijding etc. van 34 overlevenden genoemd (tabel 7).
'''Correctie''' in 2025 van dit aantal kampoverlevenden door de auteur. De genoemde Abraham Zwaaf (1914) heeft de oorlog overleefd, maar is geen overlevende van Auschwitz. Hier is sprake van een verwisseling met Auschwitz-overlevende en naamgenoot, geboren in Amsterdam in 1915. Het aantal kampoverlevenden, genoemd op p. 105 is derhalve 33. De gemiddelde leeftijd genoemd in voetnoot 38 blijft 33,5 jaar. De tekst achter Barend Zwaaf (1888) in tabel 7, onder `bijzonderheden`, komt te vervallen. Verdere wijzigingen t.g.v. deze correctie: op p. 114 7e regel van onderen 29 voljoden moet zijn 28 en op p. 115 1e kolom, 15e regel van boven, 30 voljoden moet zijn 29.
'''Correctie''' in 2026 door de auteur: Sonja Witstein is bevrijd uit kamp Liebau, i.p.v. Auschwitz.

Onder de overlevenden bevond zich het jonge gezin Aptroot uit de Van Campenstraat 27; vader Isidoor Simon (1910), moeder Lucie (1912) en de kinderen Ruth (1936), Jozef Benno (1938) en Alida (1941).
Het gezin was sinds 11 maart 1943 in Westerbork (barak B63) en is op 11 januari 1944 van Westerbork naar Bergen Belsen getransporteerd; samen met ruim duizend lotgenoten in het eerste transport naar dat nazikamp. Zij zijn door de Amerikanen op 13 april 1945 bij Farsleben uit een zgn. `dodentrein` bevrijd.

'''Bevrijd !'''
zie de link naar de persoonskaart van vader Isidoor Simon Aptroot van de Joodse Raad en de naoorlogse aantekeningen van het Rode Kruis (bron: Archiv Arolsen). Van de andere gezinsleden zijn identieke kaarten aanwezig in Archiv Arolsen.

Auschwitz-overlevende Jo(zeph) Koopman heeft zijn herinneringen van zijn verblijf in Westerbork en Auschwitz en zijn terugreis naar Nederland op papier gezet. Hij schreef deze (zelf spreekt hij van een `opstel`) kort na terugkeer in Amersfoort, onder de titel `Wandelende Joden`.

Jo Koopman was op 3 september 1944 vertrokken met het laatste treintransport van Westerbork naar Auschwitz. In dezelfde trein zaten de Joodse Amersfoorters Jacques Louis Michel Nijburg, Sonja Witstein en Barend Zwaaf; zij hebben Auschwitz ook overleefd.
Die trein vervoerde ook Otto Frank, zijn vrouw Judith en dochters Anne en Margot.

Na de bevrijding van Auschwitz door het Russische leger op 27 januari 1945, begon Koopman`s terugreis. Deze duurde vier maanden en voerde door Polen en Rusland naar Odessa en daarna met het passagiersschip `Monowai`, naar Marseille, vervolgens per trein naar Tilburg. Hij werd daar geïnterneerd in een repatriëringskamp op het terrein van de schoenfabriek Van Arendonk. Vandaar reisde hij enkele dagen later via een omweg, vanwege kapotte bruggen over de grote rivieren, met een vrachtauto over Nijmegen en Arnhem naar Amersfoort. Hij stapte voor de ingang van Kamp Amersfoort uit, enkele minuten lopen van zijn woonadres. Hij kwam terug bij zijn gezin op 2 juni 1945.

Jo Koopman spreekt in zijn `opstel` over bijna 1000 Nederlandse passagiers. Elders wordt gesproken van 800 Nederlanders. Het waren Joodse ex-gevangenen, voormalige Nederlandse krijgsgevangenen, ex-dwangarbeiders en een aantal collaborateurs. Op een overgeleverde passagierslijst (met daarop Jo Koopman, Barend Zwaaf en ook Otto Frank; zie link Passagierslijst) staan 232 Joodse Nederlanders (op enkelen na allen afkomstig uit Auschwitz; 172 mannen, vijf jongens, 51 vrouwen en vier meisjes).

In november 2025 is het boekje `De thuiskomst van Jo Koopman. Het bijzondere verhaal van een vergeten Amersfoortse wethouder` verschenen.
Daarin staat zijn verhaal `Wandelende Joden` en een beperkte levensbeschrijving, met de nadruk op zijn betekenis als wethouder voor Amersfoort.
Jo Koopman werd op 27 november 1945 namens de SDAP lid van de nood-gemeenteraad van Amersfoort en was van 9 juli 1945 tot 17 juli 1953 PvdA-wethouder van Amersfoort. Hij was van 1956 tot 1963 lid van de Tweede Kamer voor de PvdA; samen met Fedde Schurer en Huub Franssen behoorde hij
in de fractie tot de zogenaamde atoompacifisten.

Het boekje, dat o.a. is gesubsidieerd door het Mediafonds van de Provincie Utrecht, is te downloaden via de link Mediafonds Provincie Utrecht.

== Links ==

* [[media:8_Isidoor_Simon_Aptroot_Rode_Kruiskaart_voorzijde.jpg| Bevrijd ! Isidoor Simon Aptroot ]]
* [[media:Passagierslijst_teruggekeerde_Joden_met_schip_Monowai_Odessa_Marseille_21_mei_1945.jpg| Passagierslijst ]]
* [https://mediafondsprovincieutrecht.nl/producties/de-thuiskomst-van-jo-koopman/ Mediafonds Provincie Utrecht]

33 Amersfoortse joden hebben nazikampen overleefd

2026-06-27T06:47:37Z

Jan Lodewijks:

33 Amersfoortse joden hebben nazikampen overleefd

2026-06-11T16:10:12Z

Jan Lodewijks:

Ronnie (Goldstein-)van Cleef in Amersfoort geboren (overl. 29/1/2008 te Amsterdam)

2026-06-07T16:28:24Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=28-06-1921
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Joods leven
}}
}}
De Joodse verzetsstrijdster Ronnie (Rozette) van Cleef was een dochter van Meijer van Cleef en Vrouwtje (Fré) Hilversum.
Haar moeder was een dochter van Heiman Hilversum en Aaltje Roodveldt. Heiman was een broer van Nathan Hilversum (zie voor hem bij de oprichting van zijn busdienst in 1924).
Zie voor familierelatie de link Familiestamboom.

Zie voor een foto van Ronnie van Cleef, bij hyperlink "Joods Cultureel Kwartier" onder inventarisnummer 00007232 en in onderstaande literatuur.

Literatuur:
Saar Roelofs, ''Nog altijd. Ronnie Goldstein-van Cleef over jeugd, verzet, concentratiekampen en het leven daarna'' (Kampen, 2005).

Links(s):
* [http://nl.wikipedia.org/wiki/Ronnie_Goldstein-van_Cleef Ronnie Goldstein-van Cleef ]
* [http://www.jck.nl/ Joods Cultureel Kwartier]
* [https://www.geni.com/family-tree/canvas/6000000042770497416 Familiestamboom Van Cleef/Hilversum]

Gemiddelde aantal joodse inwoners: 468 (3,4% van de bevolking van gemiddeld 13.800 inwoners)

2026-06-07T16:26:57Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=1800
|tot=1900
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Joods leven
}}
|bronnen={{Bronnen.
|bron=Verkeer vervoer verandering? Ontsluiting van Amersfoort 1820-1890.
|pagina=blz. 39,40
}}
}}
Zie voor meer gegevens over het aantal joden in Amersfoort sinds 1809, de hyperlink "Joods Cultureel Kwartier" en vervolgens zoeken op Amersfoort.
Zie ook bij onderwerp “Geschiedenis Nederland”/Volkstellingen 1795-1971.

Link(s):
* [http://www.nljewgen.org/?s=genealogische+informatie Genealogische Informatie o.a. Provincie Utrecht]
* [http://www.jck.nl/ Joods Cultureel Kwartier]

Joods Historisch Museum geopend in Amsterdam

2026-06-07T16:25:27Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=1932
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Joods leven
}}
}}
Voor informatie over Amersfoort, zie hyperlink en vervolgens onder Nederland/provincie Utrecht/Amersfoort.
Voor enkele afbeeldingen zie "museumcollectie" in dat "Amersfoortse" deel van de site.

Link(s):
* [http://www.jck.nl/ Joods Cultureel Kwartier]

De Joodsche Raad Cartotheek als informatiesysteem

2026-06-07T16:23:42Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=onderwerp
}}
{{Gebeurtenis
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Joods leven
}}{{Rubrieken
|rubriek=Militair/belegering/oorlog
}}{{Rubrieken
|rubriek=Gezag/macht/overheid
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=Vermoedelijk op transport (De Joodsche Raadcartotheek als informatiesysteem)
}}
}}
Zie voor uitleg over de cartotheek en de informatie op de kaarten, de links `Vermoedelijk op transport` en `Joods Cultureel Kwartier`.

Via de link `Archiv Arolsen` directe toegang tot de meer dan 300.000 kaarten uit de cartotheek (sinds 2020 digitaal toegankelijk).

== Links ==

* [https://jck.nl/nl/longread/joodse-raad-cartotheek Joods Cultureel Kwartier]
* [https://archive.org/details/VermoedelijkOpTransport_899 Vermoedelijk op transport]
* [https://arolsen-archives.org/en/ Archiv Arolsen (Dtl.)]

Joseph Pereira en Emanuel de Tor Alto krijgen als joden, het burgerrecht van Amersfoort

2026-06-07T12:13:02Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=2-12-1661
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Joods leven
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=Historische encyclopedie van Amersfoort
|pagina=blz. 152
}}{{Bronnen
|bron=Verhalen uit joods Amersfoort
|pagina=blz. 11-12
}}{{Bronnen
|bron=Burgerrechtverleningen
}}
}}
Zij waren (een van) de eerste Sefardische (Spaanse/Portugese) joden in de stad.

Sefardisch komt van het Hebreeuwse woord Sefarad=Spanje. Ook joden uit Portugal worden hieronder begrepen (p.m. van 1580-1640 waren Portugal en Spanje verenigd in één koninkrijk). Daarnaast zijn er Asjkenasische of Hoogduitse joden, ook wel Asjkenaziem genaamd, afgeleid van Asjkenaz, wat in het Hebreeuws staat voor Duitsland. Ook joden uit Oost-Europa worden ermee bedoeld. Zie ook onder hyperlink "Joods leven".

Zie voor meer namen van joden die burgerrecht in Amersfoort hebben gekregen en voor genealogische informatie betreffende joden in Amersfoort (geboorte, huwelijk en overlijden), de hyperlink "Joods burger". Pereira en De Tor Alto zijn de eersten, bij wie in de akten van de burgerrechtverlening wordt vermeld, onder "bijzonderheden", dat zij "joode" zijn. Voor de (originele akte van) burgerrechtverlening aan hen, zie hyperlink "Burgerrechtverleningen 1661 Joseph Pereira en Emanuel de Tor Alto".

Mevrouw Nechamah Mayer-Hirsch heeft Abraham Abrahamsz (burgerrecht in 1641) en Isack Abramsz (burgerrecht in 1648), zonder dat zij als zodanig in de akten werden geduid, evenwel als eerste joodse burgers van Amersfoort genoemd (zie hyperlink "Burgerrechtverleningen aan Joden" en onder "Burgerrechtverleningen" van Archief Eemland, door deze namen in te tikken). De namen zijn voor haar eenduidige, joodse (achter)namen; niemand anders dan een jood zou destijds deze (achter)namen, volgens haar, hebben gedragen (mondeling aan Lodewijks, in 2006).
[Zie voor de geschiedenis van de komst van de joden, in de 13e eeuw naar de (zuidelijke) Lage Landen, en i.h.b. naar "Nederland" vanaf einde 16e eeuw, het boek van Ludo Abicht (blzn. 24 e.v. resp. blz. 80 e.v.). Dit boek wordt genoemd onder het menu "Bronnen".]

Pereira hij was drapier (lakenkoopman), van De Tor Alto is geen beroep bekend.
Zij kwamen uit Portugal, De Tor Alto uit Vila Flor en Pereira uit Vila Real.

In het artikel onder de hyperlink "Joods leven in Amersfoort " wordt het gedicht "De nachtegaal van Amersfoort", van Vondel geciteerd. Voor dit gedicht zie hyperlink "Vondel" (in het gedicht, regel 20-24) en bij 1657.

PM
De hyperlink "Burgerrechtverleningen" geeft toegang tot de betreffende (getranscribeerde) akten van verlening burgerrecht in Archief Eemland van Pereira en De Tor Alto.
Vul de naam van een van de personen in onder Zoeken naar, en vink vervolgens Burgerrechtverleningen aan.

Hieronder wordt de betreffende bladzijde (1661) getoond (aanklikken geeft een vergroting en toelichting).

Link(s):
* [http://nl.wikipedia.org/wiki/Joden_in_Nederland Joden in Nederland]
* [[media:Joods_leven_in_Amersfoort_tekst_Nechamah_Mayer-Hirsch.pdf| Joods leven in Amersfoort ]]
* [https://www.archiefeemland.nl/hulp-bij-onderzoek/tips/historische-encyclopedie/j/joden Joden]
* [http://www.dbnl.org/tekst/vond001dewe08/vond001dewe08_0198.htm Vondel]
* [https://www.archiefeemland.nl/bronnen/archieven?mivast=28&miadt=28&mizig=0&miview=lst&mizk_alle=burgerrechtverleningen Burgerrechtverleningen]
* [https://www.nljewgen.org/burgerrechten-amersfoort/ Burgerrechtverleningen aan Joden]

Burgerrechtverleningen 1661 (''voor vergroting en transcriptie dubbel klikken'').

[[bestand:Burgerrecht1661_groot.jpg|400px|Burgerrechtverleningen 1661 Joseph Pereira en Emanuel de Tor Alto]]

Atlas Joods Nederland

2026-06-07T12:11:32Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=onderwerp
}}
{{Gebeurtenis
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Joods leven
}}
}}
Mevrouw Nechamah Mayer-Hirsch heeft Abraham Abrahamsz (burgerrecht in 1641) en Isack Abramsz (burgerrecht in 1648), zonder dat zij als zodanig in de akten werden geduid, als eerste joodse burgers van Amersfoort genoemd (zie hyperlink `lijst Mayer-Hirsch`, "Atlas Joods Nederland" en onder "Burgerrechtverleningen" van Archief Eemland, door deze namen in te tikken). De namen zijn voor haar eenduidige, joodse (achter)namen; niemand anders dan een jood zou destijds deze (achter)namen, volgens haar, hebben gedragen (mondelinge mededeling in 2006).
Zie verder bij 1661 voor de eerste officiële burgerrechtverleningen aan joden in Amersfoort.

Onder de hyperlink Akevoth genealogisch en historisch onderzoek naar het Nederlands Jodendom.
Onder "Stenen archief", informatie over joodse begraafplaatsen.

[Zie voor de geschiedenis van de komst van de joden, in de 13e eeuw naar de (zuidelijke) Lage Landen, en i.h.b. naar "Nederland" vanaf einde 16e eeuw, het boek van Ludo Abicht (blzn. 24 e.v. resp. blz. 80 e.v.). Dit boek wordt genoemd onder het menu "Bronnen"]

== Link(s): ==
* [http://www.nljewgen.org/onderzoek/atlas/ Atlas Joods Nederland]
* [http://www.archiefeemland.nl/collectie/voorouders/overige-bronnen?miview=ldt&mivast=28&mizig=242&miadt=28&milang=nl Burgerrechtverleningen]
* [https://www.nljewgen.org/burgerrechten-amersfoort/ Burgerrechtverleningen, lijst Mayer-Hirsch]
* [http://nl.wikipedia.org/wiki/Jodendom Jodendom (1)]
* [https://www.dutchjewry.org Akevoth]
* [https://www.stenenarchief.nl/wp/ Stenenarchief]

De Stadsbron

2026-05-30T15:18:47Z

Jan Lodewijks:

De Stad Amersfoort

2026-05-30T15:17:41Z

Jan Lodewijks:

{{Bron
|uitgave=(https://www.destadamersfoort.nl); doorzoekbaar
}}

Start bouw van het nieuwe stadhuis

2026-05-29T10:34:38Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|indicatie=begin
|van=26-04-2024
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Stadhuis/gemeentehuis
}}
|bronnen={{Bronnen}}
}}
Vlak voor Koningingsdag 2024 begon men met de bouw van het nieuwe stadhuis, ook wel 'Huis voor de Stad', nadat men in januari 2024 begonnen is met het bouwrijp maken van het terrein. De architect is Kraaijvanger Architects, de aannemer is Dura Vermeer Bouw. In de zomer van 2026 opent het nieuwe stadhuis zijn deuren. Het Huis voor de Stad komt op de zogeheten Trapeziumlocatie. Dit is het terrein direct naast het spoor, tegenover het Eemplein en langs de rotonde De Nieuwe Poort.

Zie voor een fotoverslag van de voortgang van de bouw van het stadhuis, https://www.nieuwsplein33.nl en zoek daar op Fotoverslag stadhuis.

Start bouw van het nieuwe stadhuis

2026-05-18T06:38:45Z

Jan Lodewijks:

Wetgeving

2026-05-17T09:53:23Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=onderwerp
}}
{{Gebeurtenis
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Gezag/macht/overheid
}}
}}
[[bestand:wetsvoorstel.jpg|400px|frameless|Wetsvoorstel Wagenwerkplaats Amersfoort]]

== Link(s): ==
* [http://www.denederlandsegrondwet.nl Grondwetten]
* [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gemeentewet Gemeentewet 1851]
* [https://www.parlement.com/id/vh8lnhrqlywr Spoorwegwet 1860]
* [http://wetten.overheid.nl/ Wetten.nl]
* [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/WVO/brief/11000 Originele brief Wetsverzetting 1579]
* [http://www.archive.org/stream/woningwetmetinl00nethgoog#page/n11/mode/1up Woningwet 1901]

Opheffing van de gilden bij Koninklijk Besluit, bezittingen vervielen aan de stadsbesturen

2026-05-17T09:52:43Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=1818
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Nijverh./industrie/diensten
}}{{Rubrieken
|rubriek=Gezag/macht/overheid
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=Zeven eeuwen Amersfoort
|pagina=blz. 42
}}{{Bronnen
|bron=Amersfoort. Geschiedkundige bijzonderheden.
|pagina=blz. 154
}}
}}
De bezittingen werden in archieven bewaard; in Amersfoort o.a. de puntboeken.

De wettelijke opheffing/afschaffing van het gildewezen dateert reeds van het einde van de oude Republiek in 1795. Gilden waren in strijd met de verkondigde vrijheid van beroep en bedrijf. Afschaffing volgde na herhaaldelijk debat in 1798 en 1808 en werd bevestigd door Koning Willem I in 1818.

Het 53e artikel van Algemene Beginselen en Burgerlijkeb; en Staatkundige Grondregels van de Staatsregeling van 1798 bepaalde dat alle gilden, corporaties of broederschappen van neringen, ambachten en fabrieken moesten worden opgeheven, en gaf iedere burger het recht een bedrijf op te richten (zie ook hyperlink "Grondwetten" en vervolgens bij Grondwet/Staatsregeling 1798, art. 53).

Op 17/10/1798 werden in Amersfoort de gilden ontbonden door een publicatie van het gemeentebestuur in opdracht van het Uitvoerend Bewind der Bataafse Republiek. Het laatste gilde dat in Amersfoort werd opgeheven was het gruttersgilde (bron: Rootselaar).

Halbertsma spreekt van "De opheffing der gilden kreeg bij koninklijk besluit in 1808 tenslotte definitief haar beslag." Hij doelt dan mogelijk op het debat van 1808.

Voor informatie over de Amersfoortse Puntboeken, zie de betreffende hyperlink.

Link(s):
* [https://www.archiefeemland.nl/hulp-bij-onderzoek/tips/historische-encyclopedie/g/gilden Gilden (2)]
* [http://geneaknowhow.net/faq/handel/gilden.htm Gilden (1)]
* [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gilde_(beroepsgroep) Gilden (3)]
* [http://www.denederlandsegrondwet.nl Grondwetten]
* [https://www.archiefeemland.nl/bronnen/archieven?mistart=4&mivast=28&mizig=282&miadt=28&milang=nl&misort=last_mod%7Cdesc&miview=ldt&mizk_alle=puntboek Puntboeken]

Grondwet voor het Koningrijk der Nederlanden 1917

2026-05-17T09:52:00Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=1917
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Gezag/macht/overheid
}}
}}

Link(s):
* [http://www.denederlandsegrondwet.nl Grondwetten]

Grondwet voor het Koningrijk der Nederlanden 1848

2026-05-17T09:51:24Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=1848
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Gezag/macht/overheid
}}
}}

Link(s):
* [http://www.denederlandsegrondwet.nl Grondwetten]
* [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/Verkiezingen Verkiezingen 2e Kamer, 1848-1918]

Grondwet voor het Koningrijk der Nederlanden 1815

2026-05-17T09:50:51Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=1815
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Gezag/macht/overheid
}}
|bronnen=
}}
Link(s):
* [http://www.denederlandsegrondwet.nl Grondwetten]

Grondwet van de Vereenigde Nederlanden

2026-05-17T09:50:11Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=1814
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Gezag/macht/overheid
}}
}}

Link(s):
* [http://www.denederlandsegrondwet.nl Grondwetten]

Grondwet/Staatsregeling van de Bataafse Republiek

2026-05-17T09:49:36Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=1798
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Gezag/macht/overheid
}}
}}

Link(s):
* [http://www.denederlandsegrondwet.nl Grondwetten]
* [https://www.denederlandsegrondwet.nl/id/vi42bzspswzn/staatsregeling_van_1798_eerste_grondwet Eerste grondwet]

Alle kerken voor de wet gelijk gesteld, scheiding Kerk en Staat

2026-05-17T09:48:31Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=1798
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Kerk/religie/ethos
}}{{Rubrieken
|rubriek=Kerk en overheid
}}{{Rubrieken
|rubriek=Gezag/macht/overheid
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=Amersfoort getekend. Rondgang door een oude stad.
|pagina=blz. 72
}}

}}
zie hyperlink "Grondwetten" en bij Grondwet/Staatsregeling van 1798.

Link(s):
* [https://www.denederlandsegrondwet.nl/id/vi42bzspswzn/staatsregeling_van_1798_eerste_grondwet Grondwet/Staatsregeling van 1798]
* [http://www.denederlandsegrondwet.nl Grondwetten]

Oorlogslevens (bronnen WOII)

2026-05-17T09:44:59Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=onderwerp
}}
{{Gebeurtenis
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Militair/belegering/oorlog
}}{{Rubrieken
|rubriek=Joods leven
}}
}}
== Link(s): ==
* [https://www.oorlogsbronnen.nl Bronnen WOII]

Katoendrukkerij opgericht; directie/bedrijfsleiding door de Turk of Armeniër, Louis Celebi; hij krijgt het burgerrecht van Amersfoort

2026-05-17T09:37:33Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=1678
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Nijverh./industrie/diensten
}}{{Rubrieken
|rubriek=Textiel
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=De katoendrukkerij in Nederland tot 1813
|pagina=blz. 59, 62, 64, 257 en 258
}}{{Bronnen
|bron=Beschryving der stad Amersfoort
|pagina=blz. 794 en 795
}}
}}
Op 28 juni 1678 komt een verzoek van de Amsterdammers Jacob ter Gou en Henrick Popta, tot oprichting van een katoendrukkerij, binnen bij de vroedschap van Amersfoort. De directie/bedrijfsleiding zou bij Louwijs d'Celebi komen te liggen.
Waarschijnlijk was de oorspronkelijke naam Celebi; in de originele akte staat Louis Celebi; Smit gebruikt de naam Louwijs d'Celebi, citerend uit de Vroedschapsresolutie der stad Amersfoort d.d. vrijdag 28 juni 1678 en de tekst van de "Extraordinaris vergaderingh van den Raad" op die dag. Daarin wordt gesproken van "monsr Louwijs d' Celebi". Smit betitelt Louis Celebi als Turk en ook als "Turk", bij dat laatste verwijzend naar het in die tijd algemeen gebruikelijke scheldwoord voor een oosterling. De aanduiding Turk komt in de akte van Burgerrechtverlening en in de Vroedschapsresolutie niet voor. Ook Ter Gou en Popta hebben in 1678 het burgerrecht van Amersfoort verkregen ("vereert").
Voor de (originele akte van) burgerrechtverlening aan hen en aan Celebi, zie hyperlink "Burgerrechtverlening Celebi c.s.".

Een mening is, volgens Smit, dat katoendrukkunst via Oostindië-vaarders naar ons land is gebracht. Smit vindt het aannemelijk (blz. 59) dat de Indische katoendrukkunst over land via Armenië en Turkije naar Europa is gekomen. Armenië was een tussenstation tussen het westen en het oosten. Smit suggereert dat Celebi een Armeniër is geweest. Celebi zou een nieuw (Indisch) drukprocédé voor het eerst in Nederland, in Amersfoort, gaan toepassen.
De drukkerij zou volgens de resolutie werk gaan geven aan 30 of meer personen, inclusief de familie van Popta en van Celebi. De komst van deze nijverheid hield ook verband met, `.. bequamheit van 't water in de stadsgraft alhier..`

Smit meldt in een voetnoot (blz. 64), onder verwijzing naar Van Bemmel's "Beschryving der stad Amersfoort", 1760, dat deze drukkerij in de tweede helft van de 18e eeuw reeds moet zijn verdwenen. Smit citeert Van Bemmel: "Van tijd tot tijd en wel sedert een eeuw of anderhalf zijn mede verlopen en ten eenemale vernietigd verscheide fabrijcques en handwerken voormaals binnen deze stad opgericht, als n.l. het beelden, koleuren en verven van allerhande Oostindische katoenen en sitsen" (Van Bemmel, blz. 794-795).
(sits is met de hand gedecoreerde katoenen stof, oorspronkelijk in de 16e, 17e en 18e eeuw vervaardigd in India en Midden-Azië. Het woord komt van chintz, dat weer van het Hindi, chint stamt)

Er bestaan diverse plaatsnamen Celebi (minstens acht) in het huidige Turkije, o.a. aan de kust van Edirne. In 1678 maakte het huidige Turkije deel uit van het Osmaanse/Ottomaanse Rijk, dat zich einde 17e eeuw in het noorden uitstrekte tot het huidige Kroatië, Hongarije, zuid Oekraïne, de Krim en Roemenë. Vroeger kon bij uitbreiding ook onder een Turk, een mohammedaan of moslim worden verstaan (of zoals boven genoemd, als een algemeen gebruikelijk scheldwoord voor een oosterling). In dit geval zou betrokkene of een Osmaanse mohammedaan, uit welk deel van het Rijk dan ook, of eventueel een Armeniër of Syriër, kunnen zijn geweest. Er werd ook wel van een "Levantijn" gesproken, iemand uit de Levant, het Midden-Oosten in ruime zin. Er is geen onderzoek over deze persoon Celebi bekend. Opmerkelijk is de "Europese" voornaam; dit zou kunnen duiden op de zoon van een "oosterling" en een westerse moeder. In het huidige Turkije komt de persoonsnaam Celebi voor, naast Istanbul en in Ankara, i.h.b. aan de kust van de Zwarte Zee (in Sinop, Samsun, Ordu, Giresum en Trabzon. Bron: telefoonboek Turkije 2006). In Nederland komt de naam ook voor; in 2006 zelfs 23 keer op www.nationaletelefoongids.nl.

PM
De hyperlink "Burgerrechtverleningen" geeft toegang tot de betreffende (getranscribeerde) akten van verlening burgerrecht in Archief Eemland van Popta, Celebi en Ter Gou.
Vul de naam van een van de personen in onder Zoeken naar, en vink vervolgens Burgerrechtverleningen aan.

Link(s):
* [http://nl.wikipedia.org/wiki/Ottomaanse_Rijk Osmaanse of Ottomaanse Rijk]
* [[Burgerrechtverlening 1678| Burgerrechtverlening Celebi c.s.]]
* [https://www.archiefeemland.nl/bronnen/archieven?mivast=28&miadt=28&mizig=0&miview=lst&mizk_alle=burgerrechtverleningen Burgerrechtverleningen]

33 Amersfoortse joden hebben nazikampen overleefd

2026-05-12T08:03:37Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|indicatie=na
|van=1945
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Joods leven
}}{{Rubrieken
|rubriek=Militair/belegering/oorlog
}}{{Rubrieken
|rubriek=Gezag/macht/overheid
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=Vermoedelijk op transport (De Joodsche Raadcartotheek als informatiesysteem)
}}{{Bronnen
|bron=Flehite. Historisch jaarboek voor Amersfoort en omstreken.
|pagina=blz. 92-117, JB 2023; auteur Jan H. Lodewijks. In Jaarboek 2024 (p. 157) zijn enkele correcties op het artikel opgenomen. Zie ook hieronder de correctie uit 2025 betreffende het aantal kampoverlevenden
}}{{Bronnen
|bron=Flehite. Historisch jaarboek voor Amersfoort en omstreken.
|pagina=blz. 84-111, JB 2019; auteur Jan H. Lodewijks
}}
}}
In Amersfoort waren 769 joodse inwoners door de gemeente geregistreerd op basis van de Duitse Verordening 6/41. De Joden werden daarbij (vanaf februari 1941 tot en met december 1944) geregistreerd met een letter- en nummerduiding:

J, zij die drie of meer Joodse grootouders hadden, de voljoden,

GI, met twee Joodse grootouders, de halfjoden en

GII, met één Joodse grootouder, de kwartjoden.

In die gemeentelijke registratie zijn handmatig (ambtelijk tijdens de oorlog) 25 wijzigingen en doorhalingen aangebracht. Zie voor de reden en de consequenties van deze mutaties, betreffende het aantal Joden en het aantal per categorie-aanduiding, het artikel in Jaarboek 2023.

Zie voor gedetailleerde kwantitatieve gegevens over en onderzoek naar alle Joden in Amersfoort (categorieën J, GI en GII) in de periode 1941-1945, de artikelen in de Jaarboeken 2019 en 2023. Het Jaarboek-artikel uit 2023 is een vervolg/bijstelling van de bijlage uit het Jaarboek-artikel uit 2019.

In het Jaarboek-artikel van 2023 worden de namen, het kamp van bevrijding etc. van 34 overlevenden genoemd (tabel 7).
'''Correctie''' in 2025 van dit aantal kampoverlevenden door de auteur. De genoemde Abraham Zwaaf (1914) heeft de oorlog overleefd, maar is geen overlevende van Auschwitz. Hier is sprake van een verwisseling met Auschwitz-overlevende en naamgenoot, geboren in Amsterdam in 1915. Het aantal kampoverlevenden, genoemd op p. 105 is derhalve 33. De gemiddelde leeftijd genoemd in voetnoot 38 blijft 33,5 jaar. De tekst achter Barend Zwaaf (1888) in tabel 7, onder `bijzonderheden`, komt te vervallen. Verdere wijzigingen t.g.v. deze correctie: op p. 114 7e regel van onderen 29 voljoden moet zijn 28 en op p. 115 1e kolom, 15e regel van boven, 30 voljoden moet zijn 29.

Onder de overlevenden bevond zich het jonge gezin Aptroot uit de Van Campenstraat 27; vader Isidoor Simon (1910), moeder Lucie (1912) en de kinderen Ruth (1936), Jozef Benno (1938) en Alida (1941).
Het gezin was sinds 11 maart 1943 in Westerbork (barak B63) en is op 11 januari 1944 van Westerbork naar Bergen Belsen getransporteerd; samen met ruim duizend lotgenoten in het eerste transport naar dat nazikamp. Zij zijn door de Amerikanen op 13 april 1945 bij Farsleben uit een zgn. `dodentrein` bevrijd.

'''Bevrijd !'''
zie de link naar de persoonskaart van vader Isidoor Simon Aptroot van de Joodse Raad en de naoorlogse aantekeningen van het Rode Kruis (bron: Archiv Arolsen). Van de andere gezinsleden zijn identieke kaarten aanwezig in Archiv Arolsen.

Auschwitz-overlevende Jo(zeph) Koopman heeft zijn herinneringen van zijn verblijf in Westerbork en Auschwitz en zijn terugreis naar Nederland op papier gezet. Hij schreef deze (zelf spreekt hij van een `opstel`) kort na terugkeer in Amersfoort, onder de titel `Wandelende Joden`.

Jo Koopman was op 3 september 1944 vertrokken met het laatste treintransport van Westerbork naar Auschwitz. In dezelfde trein zaten de Joodse Amersfoorters Jacques Louis Michel Nijburg, Sonja Witstein en Barend Zwaaf; zij hebben Auschwitz ook overleefd.
Die trein vervoerde ook Otto Frank, zijn vrouw Judith en dochters Anne en Margot.

Na de bevrijding van Auschwitz door het Russische leger op 27 januari 1945, begon Koopman`s terugreis. Deze duurde vier maanden en voerde door Polen en Rusland naar Odessa en daarna met het passagiersschip `Monowai`, naar Marseille, vervolgens per trein naar Tilburg. Hij werd daar geïnterneerd in een repatriëringskamp op het terrein van de schoenfabriek Van Arendonk. Vandaar reisde hij enkele dagen later via een omweg, vanwege kapotte bruggen over de grote rivieren, met een vrachtauto over Nijmegen en Arnhem naar Amersfoort. Hij stapte voor de ingang van Kamp Amersfoort uit, enkele minuten lopen van zijn woonadres. Hij kwam terug bij zijn gezin op 2 juni 1945.

Jo Koopman spreekt in zijn `opstel` over bijna 1000 Nederlandse passagiers. Elders wordt gesproken van 800 Nederlanders. Het waren Joodse ex-gevangenen, voormalige Nederlandse krijgsgevangenen, ex-dwangarbeiders en een aantal collaborateurs. Op een overgeleverde passagierslijst (met daarop Jo Koopman, Barend Zwaaf en ook Otto Frank; zie link Passagierslijst) staan 232 Joodse Nederlanders (op enkelen na allen afkomstig uit Auschwitz; 172 mannen, vijf jongens, 51 vrouwen en vier meisjes).

In november 2025 is het boekje `De thuiskomst van Jo Koopman. Het bijzondere verhaal van een vergeten Amersfoortse wethouder` verschenen.
Daarin staat zijn verhaal `Wandelende Joden` en een beperkte levensbeschrijving, met de nadruk op zijn betekenis als wethouder voor Amersfoort.
Jo Koopman werd op 27 november 1945 namens de SDAP lid van de nood-gemeenteraad van Amersfoort en was van 9 juli 1945 tot 17 juli 1953 PvdA-wethouder van Amersfoort. Hij was van 1956 tot 1963 lid van de Tweede Kamer voor de PvdA; samen met Fedde Schurer en Huub Franssen behoorde hij
in de fractie tot de zogenaamde atoompacifisten.

Het boekje, dat o.a. is gesubsidieerd door het Mediafonds van de Provincie Utrecht, is te downloaden via de link Mediafonds Provincie Utrecht.

== Links ==

* [[media:8_Isidoor_Simon_Aptroot_Rode_Kruiskaart_voorzijde.jpg| Bevrijd ! Isidoor Simon Aptroot ]]
* [[media:Passagierslijst_teruggekeerde_Joden_met_schip_Monowai_Odessa_Marseille_21_mei_1945.jpg| Passagierslijst ]]
* [https://mediafondsprovincieutrecht.nl/producties/de-thuiskomst-van-jo-koopman/ Mediafonds Provincie Utrecht]

33 Amersfoortse joden hebben nazikampen overleefd

2026-05-07T07:06:03Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|indicatie=na
|van=1945
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Joods leven
}}{{Rubrieken
|rubriek=Militair/belegering/oorlog
}}{{Rubrieken
|rubriek=Gezag/macht/overheid
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=Vermoedelijk op transport (De Joodsche Raadcartotheek als informatiesysteem)
}}{{Bronnen
|bron=Flehite. Historisch jaarboek voor Amersfoort en omstreken.
|pagina=blz. 92-117, JB 2023; auteur Jan H. Lodewijks. In Jaarboek 2024 (p. 157) zijn enkele correcties op het artikel opgenomen. Zie ook hieronder de correctie uit 2025 betreffende het aantal kampoverlevenden
}}{{Bronnen
|bron=Flehite. Historisch jaarboek voor Amersfoort en omstreken.
|pagina=blz. 84-111, JB 2019; auteur Jan H. Lodewijks
}}
}}
In Amersfoort waren 769 joodse inwoners door de gemeente geregistreerd op basis van de Duitse Verordening 6/41. De Joden werden daarbij (vanaf februari 1941 tot en met december 1944) geregistreerd met een letter- en nummerduiding:

J, zij die drie of meer Joodse grootouders hadden, de voljoden,

GI, met twee Joodse grootouders, de halfjoden en

GII, met één Joodse grootouder, de kwartjoden.

In die gemeentelijke registratie zijn handmatig (ambtelijk tijdens de oorlog) 25 wijzigingen en doorhalingen aangebracht. Zie voor de reden en de consequenties van deze mutaties, betreffende het aantal Joden en het aantal per categorie-aanduiding, het artikel in Jaarboek 2023.

Zie voor gedetailleerde kwantitatieve gegevens over en onderzoek naar alle Joden in Amersfoort (categorieën J, GI en GII) in de periode 1941-1945, de artikelen in de Jaarboeken 2019 en 2023. Het Jaarboek-artikel uit 2023 is een vervolg/bijstelling van de bijlage uit het Jaarboek-artikel uit 2019.

In het Jaarboek-artikel van 2023 worden de namen, het kamp van bevrijding etc. van 34 overlevenden genoemd (tabel 7).
'''Correctie''' in 2025 van dit aantal kampoverlevenden door de auteur. De genoemde Abraham Zwaaf (1914) heeft de oorlog overleefd, maar is geen overlevende van Auschwitz. Hier is sprake van een verwisseling met Auschwitz-overlevende en naamgenoot, geboren in Amsterdam in 1915. Het aantal kampoverlevenden, genoemd op p. 105 is derhalve 33. De gemiddelde leeftijd genoemd in voetnoot 38 blijft 33,5 jaar. De tekst achter Barend Zwaaf (1888) in tabel 7, onder `bijzonderheden`, komt te vervallen. Verdere wijzigingen t.g.v. deze correctie: op p. 114 7e regel van onderen 29 voljoden moet zijn 28 en op p. 115 1e kolom, 15e regel van boven, 30 voljoden moet zijn 29.

Onder de overlevenden bevond zich het jonge gezin Aptroot uit de Van Campenstraat 27; vader Isidoor Simon (1910), moeder Lucie (1912) en de kinderen Ruth (1936), Jozef Benno (1938) en Alida (1941).
Het gezin was sinds 11 maart 1943 in Westerbork (barak B63) en is op 11 januari 1944 van Westerbork naar Bergen Belsen getransporteerd; samen met ruim duizend lotgenoten in het eerste transport naar dat nazikamp. Zij zijn door de Amerikanen op 13 april 1945 bij Farsleben uit een zgn. `dodentrein` bevrijd.

'''Bevrijd !'''
zie de link naar de persoonskaart van vader Isidoor Simon Aptroot van de Joodse Raad en de naoorlogse aantekeningen van het Rode Kruis (bron: Archiv Arolsen). Van de andere gezinsleden zijn identieke kaarten aanwezig in Archiv Arolsen.

Auschwitz-overlevende Jo(zeph) Koopman heeft zijn herinneringen van zijn verblijf in Westerbork en Auschwitz en zijn terugreis naar Nederland op papier gezet. Hij schreef deze (zelf spreekt hij van een `opstel`) kort na terugkeer in Amersfoort, onder de titel `Wandelende Joden`.

Jo Koopman was op 3 september 1944 vertrokken met het laatste treintransport van Westerbork naar Auschwitz. In dezelfde trein zaten de Joodse Amersfoorters Jacques Louis Michel Nijburg, Sonja Witstein en Barend Zwaaf; zij hebben Auschwitz ook overleefd.
Die trein vervoerde ook Otto Frank, zijn vrouw Judith en dochters Anne en Margot.

Na de bevrijding van Auschwitz door het Russische leger op 27 januari 1945, begon Koopman`s terugreis. Deze duurde vier maanden en voerde door Polen en Rusland naar Odessa en daarna met het passagiersschip `Monowai`, naar Marseille, vervolgens per trein naar Tilburg. Hij werd daar geïnterneerd in een repatriëringskamp op het terrein van de schoenfabriek Van Arendonk. Vandaar reisde hij enkele dagen later via een omweg, vanwege kapotte bruggen over de grote rivieren, met een vrachtauto over Nijmegen en Arnhem naar Amersfoort. Hij stapte voor de ingang van Kamp Amersfoort uit, enkele minuten lopen van zijn woonadres. Hij kwam terug bij zijn gezin op 2 juni 1945.

Jo Koopman spreekt in zijn `opstel` over bijna 1000 Nederlandse passagiers. Elders wordt gesproken van 800 Nederlanders. Het waren Joodse ex-gevangenen, voormalige Nederlandse krijgsgevangenen, ex-dwangarbeiders en een aantal collaborateurs. Op een overgeleverde passagierslijst (met daarop Jo Koopman, Barend Zwaaf en ook Otto Frank; zie link Passagierslijst) staan 232 Joodse Nederlanders (op enkelen na allen afkomstig uit Auschwitz; 172 mannen, vijf jongens, 51 vrouwen en vier meisjes).

In november 2025 is het boekje `De thuiskomst van Jo Koopman. Het bijzondere verhaal van een vergeten Amersfoortse wethouder` verschenen.
Daarin staat zijn verhaal `Wandelende Joden` en een beperkte levensbeschrijving, met de nadruk op zijn betekenis als wethouder voor Amersfoort.
Jo Koopman werd op 27 november 1945 namens de SDAP lid van de nood-gemeenteraad van Amersfoort en was van 9 juli 1945 tot 17 juli 1953 PvdA-wethouder van Amersfoort. Hij was van 1956 tot 1963 lid van de Tweede Kamer voor de PvdA; samen met Fedde Schurer en Huub Franssen behoorde hij
in de fractie tot de zogenaamde atoompacifisten.

Het boekje, dat o.a. is gesubsidieerd door het Mediafonds van de Provincie Utrecht, is te downloaden via de link Mediafonds Provincie Utrecht.

== Links ==

* [[media:8_Isidoor_Simon_Aptroot_Rode_Kruiskaart_voorzijde.jpg| Bevrijd ! Isidoor Simon Aptroot ]]
* [[media:Passagierslijst_teruggekeerde_Joden_met_schip_Monowai_Odessa_Marseille_21_mei_1945.jpg| Passagierslijst ]]
* [https://mediafondsprovincieutrecht.nl/producties/de-thuiskomst-van-jo-koopmann/ Mediafonds Provincie Utrecht]

Ronnie (Goldstein-)van Cleef in Amersfoort geboren (overl. 29/1/2008 te Amsterdam)

2026-05-04T13:09:25Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=28-06-1921
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Joods leven
}}
}}
De Joodse verzetsstrijdster Ronnie (Rozette) van Cleef was een dochter van Meijer van Cleef en Vrouwtje (Fré) Hilversum.
Haar moeder was een dochter van Heiman Hilversum en Aaltje Roodveldt. Heiman was een broer van Nathan Hilversum (zie voor hem bij de oprichting van zijn busdienst in 1924).
Zie voor familierelatie de link Familiestamboom.

Zie voor een foto van Ronnie van Cleef, bij hyperlink "Joods Historisch Museum" onder inventarisnummer 00007232 en in onderstaande literatuur.

Literatuur:
Saar Roelofs, ''Nog altijd. Ronnie Goldstein-van Cleef over jeugd, verzet, concentratiekampen en het leven daarna'' (Kampen, 2005).

Links(s):
* [http://nl.wikipedia.org/wiki/Ronnie_Goldstein-van_Cleef Ronnie Goldstein-van Cleef ]
* [http://www.jck.nl/ Joods Historisch Museum ]
* [https://www.geni.com/family-tree/canvas/6000000042770497416 Familiestamboom Van Cleef/Hilversum]

33 Amersfoortse joden hebben nazikampen overleefd

2026-04-25T07:49:29Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|indicatie=na
|van=1945
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Joods leven
}}{{Rubrieken
|rubriek=Militair/belegering/oorlog
}}{{Rubrieken
|rubriek=Gezag/macht/overheid
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=Vermoedelijk op transport (De Joodsche Raadcartotheek als informatiesysteem)
}}{{Bronnen
|bron=Flehite. Historisch jaarboek voor Amersfoort en omstreken.
|pagina=blz. 92-117, JB 2023; auteur Jan H. Lodewijks. In Jaarboek 2024 (p. 157) zijn enkele correcties op het artikel opgenomen. Zie ook hieronder de correctie uit 2025 betreffende het aantal kampoverlevenden
}}{{Bronnen
|bron=Flehite. Historisch jaarboek voor Amersfoort en omstreken.
|pagina=blz. 84-111, JB 2019; auteur Jan H. Lodewijks
}}
}}
In Amersfoort waren 769 joodse inwoners door de gemeente geregistreerd op basis van de Duitse Verordening 6/41. De Joden werden daarbij (vanaf februari 1941 tot en met december 1944) geregistreerd met een letter- en nummerduiding:

J, zij die drie of meer Joodse grootouders hadden, de voljoden,

GI, met twee Joodse grootouders, de halfjoden en

GII, met één Joodse grootouder, de kwartjoden.

In die gemeentelijke registratie zijn handmatig (ambtelijk tijdens de oorlog) 25 wijzigingen en doorhalingen aangebracht. Zie voor de reden en de consequenties van deze mutaties, betreffende het aantal Joden en het aantal per categorie-aanduiding, het artikel in Jaarboek 2023.

Zie voor gedetailleerde kwantitatieve gegevens over en onderzoek naar alle Joden in Amersfoort (categorieën J, GI en GII) in de periode 1941-1945, de artikelen in de Jaarboeken 2019 en 2023. Het Jaarboek-artikel uit 2023 is een vervolg/bijstelling van de bijlage uit het Jaarboek-artikel uit 2019.

In het Jaarboek-artikel van 2023 worden de namen, het kamp van bevrijding etc. van 34 overlevenden genoemd (tabel 7).
'''Correctie''' in 2025 van dit aantal kampoverlevenden door de auteur. De genoemde Abraham Zwaaf (1914) heeft de oorlog overleefd, maar is geen overlevende van Auschwitz. Hier is sprake van een verwisseling met Auschwitz-overlevende en naamgenoot, geboren in Amsterdam in 1915. Het aantal kampoverlevenden, genoemd op p. 105 is derhalve 33. De gemiddelde leeftijd genoemd in voetnoot 38 blijft 33,5 jaar. De tekst achter Barend Zwaaf (1888) in tabel 7, onder `bijzonderheden`, komt te vervallen. Verdere wijzigingen t.g.v. deze correctie: op p. 114 7e regel van onderen 29 voljoden moet zijn 28 en op p. 115 1e kolom, 15e regel van boven, 30 voljoden moet zijn 29.

Onder de overlevenden bevond zich het jonge gezin Aptroot uit de Van Campenstraat 27; vader Isidoor Simon (1910), moeder Lucie (1912) en de kinderen Ruth (1936), Jozef Benno (1938) en Alida (1941).
Het gezin was sinds 11 maart 1943 in Westerbork (barak B63) en is op 11 januari 1944 van Westerbork naar Bergen Belsen getransporteerd; samen met ruim duizend lotgenoten in het eerste transport naar dat nazikamp. Zij zijn door de Amerikanen op 13 april 1945 bij Farsleben uit een zgn. `dodentrein` bevrijd.

'''Bevrijd !'''
zie de link naar de persoonskaart van vader Isidoor Simon Aptroot van de Joodse Raad en de naoorlogse aantekeningen van het Rode Kruis (bron: Archiv Arolsen). Van de andere gezinsleden zijn identieke kaarten aanwezig in Archiv Arolsen.

Auschwitz-overlevende Jo(zeph) Koopman heeft zijn herinneringen van zijn verblijf in Westerbork en Auschwitz en zijn terugreis naar Nederland op papier gezet. Hij schreef deze (zelf spreekt hij van een `opstel`) kort na terugkeer in Amersfoort, onder de titel `Wandelende Joden`.

Jo Koopman was op 3 september 1944 vertrokken met het laatste treintransport van Westerbork naar Auschwitz. In dezelfde trein zaten de Joodse Amersfoorters Jacques Louis Michel Nijburg, Sonja Witstein en Barend Zwaaf; zij hebben Auschwitz ook overleefd.
Die trein vervoerde ook Otto Frank, zijn vrouw Judith en dochters Anne en Margot.

Na de bevrijding van Auschwitz door het Russische leger op 27 januari 1945, begon Koopman`s terugreis. Deze duurde vier maanden en voerde door Polen en Rusland naar Odessa en daarna met het passagiersschip `Monowai`, naar Marseille, vervolgens per trein naar Tilburg. Hij werd daar geïnterneerd in een repatriëringskamp op het terrein van de schoenfabriek Van Arendonk. Vandaar reisde hij enkele dagen later via een omweg, vanwege kapotte bruggen over de grote rivieren, met een vrachtauto over Nijmegen en Arnhem naar Amersfoort. Hij stapte voor de ingang van Kamp Amersfoort uit, enkele minuten lopen van zijn woonadres. Hij kwam terug bij zijn gezin op 2 juni 1945.

Jo Koopman spreekt in zijn `opstel` over bijna 1000 Nederlandse passagiers. Elders wordt gesproken van 800 Nederlanders. Het waren Joodse ex-gevangenen, voormalige Nederlandse krijgsgevangenen, ex-dwangarbeiders en een aantal collaborateurs. Op een overgeleverde passagierslijst (met daarop Jo Koopman, Barend Zwaaf en ook Otto Frank; zie link Passagierslijst) staan 232 Joodse Nederlanders (op enkelen na allen afkomstig uit Auschwitz; 172 mannen, vijf jongens, 51 vrouwen en vier meisjes).

In november 2025 is het boekje `De thuiskomst van Jo Koopman. Het bijzondere verhaal van een vergeten Amersfoortse wethouder` verschenen.
Daarin staat zijn verhaal `Wandelende Joden` en een beperkte levensbeschrijving, met de nadruk op zijn betekenis als wethouder voor Amersfoort.
Jo Koopman werd op 27 november 1945 namens de SDAP lid van de nood-gemeenteraad van Amersfoort en was van 9 juli 1945 tot 17 juli 1953 PvdA-wethouder van Amersfoort. Hij was van 1956 tot 1963 lid van de Tweede Kamer voor de PvdA; samen met Fedde Schurer en Huub Franssen behoorde hij
in de fractie tot de zogenaamde atoompacifisten.

Het boekje, dat o.a. is gesubsidieerd door het Mediafonds van de Provincie Utrecht, is te downloaden via de link Mediafonds Provincie Utrecht.

== Links ==

* [[media:8_Isidoor_Simon_Aptroot_Rode_Kruiskaart_voorzijde.jpg| Bevrijd ! Isidoor Simon Aptroot ]]
* [[media:Passagierslijst_teruggekeerde_Joden_met_schip_Monowai_Odessa_Marseille_21_mei_1945.jpg| Passagierslijst ]]
* [https://mediafondsprovincieutrecht.nl/producties/de-thuiskomst-van-jo-koopman/ Mediafonds Provincie Utrecht]

33 Amersfoortse joden hebben nazikampen overleefd

2026-04-15T12:57:49Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|indicatie=na
|van=1945
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Joods leven
}}{{Rubrieken
|rubriek=Militair/belegering/oorlog
}}{{Rubrieken
|rubriek=Gezag/macht/overheid
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=Vermoedelijk op transport (De Joodsche Raadcartotheek als informatiesysteem)
}}{{Bronnen
|bron=Flehite. Historisch jaarboek voor Amersfoort en omstreken.
|pagina=blz. 92-117, JB 2023; auteur Jan H. Lodewijks. In Jaarboek 2024 (p. 157) zijn enkele correcties op het artikel opgenomen. Zie ook hieronder de correctie uit 2025 betreffende het aantal kampoverlevenden
}}{{Bronnen
|bron=Flehite. Historisch jaarboek voor Amersfoort en omstreken.
|pagina=blz. 84-111, JB 2019; auteur Jan H. Lodewijks
}}
}}
In Amersfoort waren 769 joodse inwoners door de gemeente geregistreerd op basis van de Duitse Verordening 6/41. De Joden werden daarbij (vanaf februari 1941 tot en met december 1944) geregistreerd met een letter- en nummerduiding:

J, zij die drie of meer Joodse grootouders hadden, de voljoden,

GI, met twee Joodse grootouders, de halfjoden en

GII, met één Joodse grootouder, de kwartjoden.

In die gemeentelijke registratie zijn handmatig (ambtelijk tijdens de oorlog) 25 wijzigingen en doorhalingen aangebracht. Zie voor de reden en de consequenties van deze mutaties, betreffende het aantal Joden en het aantal per categorie-aanduiding, het artikel in Jaarboek 2023.

Zie voor gedetailleerde kwantitatieve gegevens over en onderzoek naar alle Joden in Amersfoort (categorieën J, GI en GII) in de periode 1941-1945, de artikelen in de Jaarboeken 2019 en 2023. Het Jaarboek-artikel uit 2023 is een vervolg/bijstelling van de bijlage uit het Jaarboek-artikel uit 2019.

In het Jaarboek-artikel van 2023 worden de namen, het kamp van bevrijding etc. van 34 overlevenden genoemd (tabel 7).
'''Correctie''' in 2025 van dit aantal kampoverlevenden door de auteur. De genoemde Abraham Zwaaf (1914) heeft de oorlog overleefd, maar is geen overlevende van Auschwitz. Hier is sprake van een verwisseling met Auschwitz-overlevende en naamgenoot, geboren in Amsterdam in 1915. Het aantal kampoverlevenden, genoemd op p. 105 is derhalve 33. De gemiddelde leeftijd genoemd in voetnoot 38 blijft 33,5 jaar. De tekst achter Barend Zwaaf (1888) in tabel 7, onder `bijzonderheden`, komt te vervallen. Verdere wijzigingen t.g.v. deze correctie: op p. 114 7e regel van onderen 29 voljoden moet zijn 28 en op p. 115 1e kolom, 15e regel van boven, 30 voljoden moet zijn 29.

Onder de overlevenden bevond zich het jonge gezin Aptroot uit de Van Campenstraat 27; vader Isidoor Simon (1910), moeder Lucie (1912) en de kinderen Ruth (1936), Jozef Benno (1938) en Alida (1941).
Het gezin was sinds 11 maart 1943 in Westerbork (barak B63) en is op 11 januari 1944 van Westerbork naar Bergen Belsen getransporteerd; samen met ruim duizend lotgenoten in het eerste transport naar dat nazikamp. Zij zijn door de Amerikanen op 13 april 1945 bij Farsleben uit een zgn. `dodentrein` bevrijd.

'''Bevrijd !'''
zie de link naar de persoonskaart van vader Isidoor Simon Aptroot van de Joodse Raad en de naoorlogse aantekeningen van het Rode Kruis (bron: Archiv Arolsen). Van de andere gezinsleden zijn identieke kaarten aanwezig in Archiv Arolsen.

Auschwitz-overlevende Jo(zeph) Koopman heeft zijn herinneringen van zijn verblijf in Westerbork en Auschwitz en zijn terugreis naar Nederland op papier gezet. Hij schreef deze (zelf spreekt hij van een `opstel`) kort na terugkeer in Amersfoort, onder de titel `Wandelende Joden`.

Jo Koopman was op 3 september 1944 vertrokken met het laatste treintransport van Westerbork naar Auschwitz. In dezelfde trein zaten de Joodse Amersfoorters Jacques Louis Michel Nijburg, Sonja Witstein en Barend Zwaaf; zij hebben Auschwitz ook overleefd.
Die trein vervoerde ook Otto Frank, zijn vrouw Judith en dochters Anne en Margot.

Na de bevrijding van Auschwitz door het Russische leger op 27 januari 1945, begon Koopman`s terugreis. Deze duurde vier maanden en voerde door Polen en Rusland naar Odessa en daarna met het passagiersschip `Monowai`, naar Marseille, vervolgens per trein naar Tilburg. Hij werd daar geïnterneerd in een repatriëringskamp op het terrein van de schoenfabriek Van Arendonk. Vandaar reisde hij enkele dagen later via een omweg, vanwege kapotte bruggen over de grote rivieren, met een vrachtauto over Nijmegen en Arnhem naar Amersfoort. Hij stapte voor de ingang van Kamp Amersfoort uit, enkele minuten lopen van zijn woonadres. Hij kwam terug bij zijn gezin op 2 juni 1945.

Jo Koopman spreekt in zijn `opstel` over bijna 1000 Nederlandse passagiers. Elders wordt gesproken van 800 Nederlanders. Het waren Joodse ex-gevangenen, voormalige Nederlandse krijgsgevangenen, ex-dwangarbeiders en een aantal collaborateurs. Op een overgeleverde passagierslijst (met daarop Jo Koopman, Barend Zwaaf en ook Otto Frank; zie link Passagierslijst) staan 232 Joodse Nederlanders (op enkelen na allen afkomstig uit Auschwitz; 172 mannen, vijf jongens, 51 vrouwen en vier meisjes).

In november 2025 is het boekje `De thuiskomst van Jo Koopman. Het bijzondere verhaal van een vergeten Amersfoortse wethouder` verschenen.
Daarin staat zijn verhaal `Wandelende Joden` en een beperkte levensbeschrijving, met de nadruk op zijn betekenis als wethouder voor Amersfoort.
Jo Koopman werd op 27 november 1945 namens de SDAP lid van de nood-gemeenteraad van Amersfoort en was van 9 juli 1945 tot 17 juli 1953 PvdA-wethouder van Amersfoort. Hij was van 1956 tot 1963 lid van de Tweede Kamer voor de PvdA; samen met Fedde Schurer en Huub Franssen behoorde hij
in de fractie tot de zogenaamde atoompacifisten.

Het boekje, dat o.a. is gesubsidieerd door het Mediafonds van de Provincie Utrecht, is te downloaden via de link Mediafonds Provincie Utrecht.

== Links ==

* [[media:8_Isidoor_Simon_Aptroot_Rode_Kruiskaart_voorzijde.jpg| Bevrijd ! Isidoor Simon Aptroot ]]
* [[media:Passagierslijst_teruggekeerde_Joden_met_schip_Monowai_Odessa_Marseille_21_mei_1945.jpg| Passagierslijst ]]
* [https://mediafondsprovincieutrecht.nl/producties/de-thuiskomst-van-jo-koopmann/ Mediafonds Provincie Utrecht]

Kloostercomplex incl. het huis met de paarse ruitjes (Zuidsingel nr. 38) verkocht aan projectontwikkelaar

2026-04-10T09:26:34Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=1-1-2020
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Joods leven
}}{{Rubrieken
|rubriek=Klooster/gasthuis
}}{{Rubrieken
|rubriek=Cultuur
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=De Stad Amersfoort
|pagina=2-1-2020
}}{{Bronnen
|bron=Flehite. Historisch jaarboek voor Amersfoort en omstreken.
|pagina=blz. 74-119, JB 2022; auteur Timo d`Hollosy
}}{{Bronnen
|bron=Flehite. Historisch jaarboek voor Amersfoort en omstreken.
|pagina=blz. 12-65, JB 2023; auteur Timo d`Hollosy
}}
}}

Ontwikkelaar en belegger Schipper Bosch is de nieuwe eigenaar van het klooster aan de Zuidsingel/Herenstraat in Amersfoort. Het bestuur van de Congregatie Zusters van O.L. Vrouw van Amersfoort besloot het complex te verkopen vanwege de afname van het aantal zusters. De Amersfoortse ontwikkelaar wil het markante complex herontwikkelen, waarbij de zusters in een afzonderlijk deel zullen blijven wonen.

Bart Schoonderbeek, directeur en eigenaar van Schipper Bosch, is blij met de aankoop. ,,Het is een hoogwaardig, historisch en monumentaal object in het centrum van Amersfoort. Ik ben blij dat wij het vertrouwen van de zusters hebben gekregen om het complex te gaan herontwikkelen. Leidend daarbij is passende woonruimte voor de zusters en respect voor historie." Het komende jaar zal de planvorming in meer detail worden uitgewerkt en afgestemd met de betrokken instanties om te bepalen hoe de duurzame nieuwe invulling van het complex eruit zal komen te zien.

Naar aanleiding van de verkoop van het pand is een uitgebreid bouwhistorisch onderzoek verricht. In Jaarboek Flehite 2022 (74-119) staat een artikel over dat onderzoek.
In het Jaarboek Flehite 2023 (12-65) staat een artikel over een interieuronderzoek van het Huis van Cohen.

== Links ==
* [https://www.archiefeemland.nl/hulp-bij-onderzoek/tips/historische-encyclopedie/c/cohen Benjamin Cohen/Huis met de paarse ruitjes]

Einde aan het verblijf van het Armando museum in Amersfoort

2026-04-09T17:46:43Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=27-11-2011
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Cultuur
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=De Stad Amersfoort
|pagina=26/11/2011
}}
}}

Met de afsluiting op 27/11/2011 van de tentoonstelling Armando Biënnale Revisited in het Rietveldpaviljoen op Zonnehof, eindigt het verblijf van het Armando museum in Amersfoort. De collectie verhuist naar het museum Oud-Amelisweerd in Bunnik.
Dit museum is in augustus 2018 failliet verklaard. Kort voor zijn overlijden (Potsdam, 1 juli 2018), trok Armando 1100 stukken uit zijn privécollectie terug uit het museum.

Granaat uit WOII aangetroffen bij werkzaamheden nabij Amersfoort Centraal

2026-04-09T17:43:56Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=25-01-2026
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Spoor, tram en stadsbus
}}{{Rubrieken
|rubriek=Militair/belegering/oorlog
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=De Stad Amersfoort
|pagina=26/01/2026
}}
}}

Een team explosievenverkenners van de politie deed ter plaatse onderzoek en stelde vast dat het om een explosief uit de Tweede Wereldoorlog ging. De Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD) werd opgeroepen om de granaat veilig te ruimen.

De granaat lag naast een kantoorgebouw, dat uit voorzorg werd ontruimd. De directe omgeving werd afgezet. De treinen van en naar Amersfoort Centraal reden gewoon en de vondst had geen gevolgen voor de dienstregeling.

Granaat uit WOII aangetroffen bij werkzaamheden nabij Amersfoort Centraal

2026-04-09T17:43:34Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=25-01-2026
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Spoor, tram en stadsbus
}}{{Rubrieken
|rubriek=Militair/belegering/oorlog
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=De Stad Amersfoort
|pagina=26/01/2026
}}
}}
Bron: De Stad Amersfoort 26 januari 2026

Een team explosievenverkenners van de politie deed ter plaatse onderzoek en stelde vast dat het om een explosief uit de Tweede Wereldoorlog ging. De Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD) werd opgeroepen om de granaat veilig te ruimen.

De granaat lag naast een kantoorgebouw, dat uit voorzorg werd ontruimd. De directe omgeving werd afgezet. De treinen van en naar Amersfoort Centraal reden gewoon en de vondst had geen gevolgen voor de dienstregeling.

Recent gerestaureerde Sint Rochuskapel (Armen de Poth) door burgemeester Bolsius geopend

2026-04-09T17:41:49Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=19-05-2015
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Klooster/gasthuis
}}{{Rubrieken
|rubriek=Pest, cholera en lepra
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=De Stad Amersfoort
|pagina=20/05/2015
}}
}}

Sint Rochus is de beschermheilige (patroon) tegen o.a. de pest en cholera.

Voor foto's kies als zoekterm Rochuskapel onder hyperlink "Beeldbank".

Link(s):
* [http://www.heiligen.net/aug/frm1608b.htm Rochus]
* [https://www.archiefeemland.nl/hulp-bij-onderzoek/tips/historische-encyclopedie/r/rochuskapel Rochuskapel]
* [http://www.archiefeemland.nl/collectie/fotos Beeldbank (Archief Eemland)]
* [http://www.armendepoth.nl/ Armen de Poth]

Recent gerestaureerde Sint Rochuskapel (Armen de Poth) door burgemeester Bolsius geopend

2026-04-09T17:41:27Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=19-05-2015
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Klooster/gasthuis
}}{{Rubrieken
|rubriek=Pest, cholera en lepra
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=De Stad Amersfoort
|pagina=20/05/2015
}}
}}
Bron: De Stad Amersfoort 20/5/2015 blz. 5.

Sint Rochus is de beschermheilige (patroon) tegen o.a. de pest en cholera.

Voor foto's kies als zoekterm Rochuskapel onder hyperlink "Beeldbank".

Link(s):
* [http://www.heiligen.net/aug/frm1608b.htm Rochus]
* [https://www.archiefeemland.nl/hulp-bij-onderzoek/tips/historische-encyclopedie/r/rochuskapel Rochuskapel]
* [http://www.archiefeemland.nl/collectie/fotos Beeldbank (Archief Eemland)]
* [http://www.armendepoth.nl/ Armen de Poth]

Huis Randenbroek door de gemeente Amersfoort verkocht

2026-04-09T17:40:14Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=18-02-2016
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Randenbroek
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=De Stad Amersfoort
|pagina=18/02/2016
}}
}}

De gemeente Amersfoort heeft op 18/2/2016 Huize Randenbroek verkocht. Teka Holding BV, die ook het Centraal Ketelhuis en de Rijtuigenloods in Amersfoort exploiteert, is de nieuwe eigenaar. Teka gaat een deel van het monument geschikt maken voor daghoreca, van woensdag tot en met zondag. Daarnaast wordt de locatie ingericht als trouw- en vergaderlocatie.

Onthulling van het standbeeld "de Sassiaan" aan de Kleine Koppel

2026-04-09T17:38:30Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=16-9-2006
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Cultuur
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=De Stad Amersfoort
|pagina=02/10/2006
}}
}}
Het is een bronzen beeld van een arbeider (kolensjouwer) uit het (verdwenen) wijkje 't Sasje (of het Sasje), bij de voormalige gasfabriek.

Link(s):
* [http://www.sasje.net/ 't Sasje]

(Her)introductie van de merknaam Phoenix op "Amersfoorts" bier

2026-04-09T17:36:56Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=21-9-2007
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Bier
}}{{Rubrieken
|rubriek=Nijverh./industrie/diensten
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=De Stad Amersfoort
|pagina=8/08/2007, 19/09/2007 en 26/09/2007
}}
}}
Het bier wordt gebrouwen en gebotteld in het Duitse Waldsassen (Beieren/Oberpfalz), dichtbij de Tsjechische grens. De initiatiefnemers Onno Kleefkens en Evert van der Linde hebben het merkrecht gekregen van het bierconcern InBev. De kleinkinderen van de ontwerper van de Phoenix-stijl, Peter de Koo, hebben aan de initiatiefnemers toestemming gegeven om het werk van hun grootvader te gebruiken.

Oud-directeur van de Phoenixbrouwerij Johan Korthals Altes, betreurt het dat dit bier niet met water uit de Amersfoortse grond wordt gebrouwen. Daarmee is het naar zijn mening geen "echt Amersfoorts bier", maar een Duits bier. Hij had graag gezien dat het in Amersfoort was gebrouwen. Als mede-financier van de in 1989 opgerichte Amersfoortse brouwerij De Drie Ringen meent hij, dat die brouwerij het bier had kunnen brouwen.

Het bier wordt in licentie in Duitsland gebrouwen. Het merkenrecht kon niet worden overgenomen, omdat in Spanje en Malta nog Phoenixbier wordt gebrouwen. Daarom mag het niet in Nederland worden gebrouwen en alleen in flessen in de winkel (en niet in het café) worden verkocht.

Zie voor meer informatie (i.v.m. beëindiging in 2010 en ook van de opvolger Phetradico Bieren in 2014) onder de hyperlink "Brouwerijen".

==Link(s)==
* [https://www.phoenixbrouwerij.nl/ Phoenix]
* [http://www.cambrinus.nl/ Brouwerijen en biercultuur]

Start van de werkzaamheden voor de herbouw van de (vroegere) Elleboogkerk

2026-04-09T17:33:46Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=11-7-2011
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Cultuur
}}{{Rubrieken
|rubriek=Kerk/religie/ethos
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=De Stad Amersfoort
|pagina=15/07/2011
}}
}}

In maart 2014 waren de werkzaamheden voltooid.

Rond 170 patiënten Meander Medisch Centrum, locatie De Lichtenberg geëvacueerd

2026-04-09T17:32:14Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=22-1-2011
|tot=30-1-2011
|bronnen={{Bronnen
|bron=De Stad Amersfoort
|pagina=24/01/2011 en 20/01/2011
}}
}}
De evacuatie van zo'n 170 patiënten van het Meander Medisch Centrum is afgelopen zaterdagavond (22/1) en zondagochtend succesvol verlopen. De evacuatie was nodig nadat zaterdag vergeefs was geprobeerd het ziekenhuis weer op de reguliere stroomvoorziening aan te sluiten. Door de brand in het transformatorhuis was vrijdag (21/1) een stroomstoring ontstaan en werd het ziekenhuis op de noodstroomvoorziening omgeschakeld. Bij de terugzetting zaterdag op het hoofdstroomnet ontstond kortsluiting en besloot het MMC uit voorzorg de patiënten te evacueren.

Het ziekenhuis is op zondag 30 januari weer open gegaan (Bron: Stad Amersfoort 29-1-2011).

Amersfoort wint de titel "Groenste stad van Europa", toegekend door Entente Florale

2026-04-09T17:30:36Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=21-9-2007
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Cultuur
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=De Stad Amersfoort
|pagina=21/9/2007 en 26/9/2007
}}{{Bronnen}}
}}

Amersfoort heeft vrijdag 21 september goud gewonnen in de Europese groenwedstrijd Entente Florale. Amersfoort mag zich een jaar lang 'groenste stad van Europa' noemen. De internationale jury die Amersfoort afgelopen zomer bezocht, was zeer onder de indruk, bleek vrijdagavond tijdens de bekendmaking van de uitslag in het Engelse Harrogate.
Amersfoort deelt deze prijs met zes steden in Europa.

In oktober 2006 had Amersfoort reeds de titel "groenste stad van Nederland" veroverd.

De Stichting Entente Florale beoordeelt - in opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit - jaarlijks welke stad in aanmerking komt voor deze titel.

Link(s):
* [http://www.entente-florale.eu Entente Florale]

Ziekenhuisorganisatie Meander Medisch Centrum (MMC); locaties Amersfoort (2), Soest en Baarn

2026-04-09T17:27:44Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=7-6-2002
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Omstreken van Amersfoort
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=De Stad Amersfoort
|pagina=12/06/2002
}}
}}

Betreft vier locaties: in Amersfoort de ziekenhuizen Sint Elisabeth en Lichtenberg (in 1991 gefuseerd tot ziekenhuis Eemland) en in Soest (eerder gefuseerd met ziekenhuis Eemland) en Baarn (beide voorheen Medisch Centrum Molendael). Molendael was een fusie van Zonnegloren te Soest en Maarschalkerbos te Baarn.

In Amersfoort wordt een nieuw Meander Medisch Centrum gebouwd aan de Maatweg (zie 27/8/2010).

Ziekenhuisorganisatie Meander Medisch Centrum (MMC); locaties Amersfoort (2), Soest en Baarn

2026-04-09T17:27:15Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=7-6-2002
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Omstreken van Amersfoort
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=De Stad Amersfoort
|pagina=12/06/2002
}}
}}
Bron: De Stad Amersfoort, 12/06/02

Betreft vier locaties: in Amersfoort de ziekenhuizen Sint Elisabeth en Lichtenberg (in 1991 gefuseerd tot ziekenhuis Eemland) en in Soest (eerder gefuseerd met ziekenhuis Eemland) en Baarn (beide voorheen Medisch Centrum Molendael). Molendael was een fusie van Zonnegloren te Soest en Maarschalkerbos te Baarn.

In Amersfoort wordt een nieuw Meander Medisch Centrum gebouwd aan de Maatweg (zie 27/8/2010).

Station Amersfoort heet voortaan Amersfoort Centraal

2026-03-31T13:37:19Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=16-12-2019
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Spoor, tram en stadsbus
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=De Stad Amersfoort
|pagina=5/12/2019
}}
}}

Rond 170 patiënten Meander Medisch Centrum, locatie De Lichtenberg geëvacueerd

2026-03-31T13:36:03Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=22-1-2011
|tot=30-1-2011
|bronnen={{Bronnen
|bron=De Stad Amersfoort
|pagina=24/01/2011
}}{{Bronnen
|bron=De Stad Amersfoort
|pagina=29/01/2011
}}
}}
De evacuatie van zo'n 170 patiënten van het Meander Medisch Centrum is afgelopen zaterdagavond (22/1) en zondagochtend succesvol verlopen. De evacuatie was nodig nadat zaterdag vergeefs was geprobeerd het ziekenhuis weer op de reguliere stroomvoorziening aan te sluiten. Door de brand in het transformatorhuis was vrijdag (21/1) een stroomstoring ontstaan en werd het ziekenhuis op de noodstroomvoorziening omgeschakeld. Bij de terugzetting zaterdag op het hoofdstroomnet ontstond kortsluiting en besloot het MMC uit voorzorg de patiënten te evacueren.

Het ziekenhuis is op zondag 30 januari weer open gegaan (Bron: Stad Amersfoort 29-1-2011).

Amersfoort wint de titel "Groenste stad van Europa", toegekend door Entente Florale

2026-03-31T13:34:04Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=21-9-2007
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Cultuur
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=De Stad Amersfoort
|pagina=21/9/2007
}}{{Bronnen}}
}}
Bron: De Stad Amersfoort, vrijdag 21 september 2007 (internet website) en De Stad Amersfoort, woensdag 26 september 2007, blz. 1.

Amersfoort heeft vrijdag 21 september goud gewonnen in de Europese groenwedstrijd Entente Florale. Amersfoort mag zich een jaar lang 'groenste stad van Europa' noemen. De internationale jury die Amersfoort afgelopen zomer bezocht, was zeer onder de indruk, bleek vrijdagavond tijdens de bekendmaking van de uitslag in het Engelse Harrogate.
Amersfoort deelt deze prijs met zes steden in Europa.

In oktober 2006 had Amersfoort reeds de titel "groenste stad van Nederland" veroverd.

De Stichting Entente Florale beoordeelt - in opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit - jaarlijks welke stad in aanmerking komt voor deze titel.

Link(s):
* [http://www.entente-florale.eu Entente Florale]

Garjeanne & Co richten een tapijtfabriek op aan de Lageweg

2026-03-31T13:29:19Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=1882
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Nijverh./industrie/diensten
}}{{Rubrieken
|rubriek=Textiel
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=Flehite. Historisch jaarboek voor Amersfoort en omstreken.
|pagina=blz. 60-77, JB 2013; auteur Marjan de Man
}}{{Bronnen
|bron=De Stadsbron
}}
}}
Zie ook De Stadsbron artikel `De meisjes van de tapijtfabriek`, door Addy Schuurman, 10 februari 2025 https://www.destadsbron.nl/nl/tapijtfabriek

Eerste zgn. klassieke staking in Amersfoort in 19e eeuw, door arbeiders aan villabouw in Christiaanspark (Kalfsveld)

2026-03-31T13:25:14Z

Jan Lodewijks:

{{Kenmerk
|kenmerk=geen
}}
{{Gebeurtenis
|van=15-6-1898
|rubrieken={{Rubrieken
|rubriek=Vakbeweging
}}{{Rubrieken
|rubriek=Nijverh./industrie/diensten
}}
|bronnen={{Bronnen
|bron=De Stadsbron
}}
}}
Onder de hyperlink "Stakingen Nederland vanaf 1372", staan (ook) alle geregistreerde stakingen in Amersfoort vanaf de eerste in 1898. De eerste bekende staking daarvoor was in 1555 (zie aldaar).
Zie ook het artikel van Addy Schuurman (Arbeidsconflicten in Amersfoort 1898-circa 2010) in De Stadsbron van 21 september 2021.

Zie voor de locatie van het Kalfsveld/Exercitieveld (ten noorden van de Utrechtsche Poort), de hyperlink "Kaartencollectie", en vervolgens 1001_325 invullen, onder Zoekterm.

Kalfsveld zou van Colffelt afstammen, de plaats waar het kolfspel (kolfen of golfen) werd bedreven (zie ook hyperlink Kolfbanen).

Christiaanspark is genoemd naar Christiaan Oostendorps (zie ook onder hyperlink "Kalfsveld").

==Link(s)==
* [https://www.archiefeemland.nl/hulp-bij-onderzoek/tips/historische-encyclopedie/k/kalfsveld Kalfsveld]
* [http://www.archiefeemland.nl/collectie/kaarten-en-ontwerptekeningen Kaartencollectie (Archief Eemland)]
* [https://datasets.iisg.amsterdam/dataset.xhtml?persistentId=hdl:10622/APNT4U Stakingen Nederland vanaf 1372]
* [https://www.archiefeemland.nl/hulp-bij-onderzoek/tips/historische-encyclopedie/k/kolfbanen Kolfbanen]
* [https://destadsbron.nl De Stadsbron]